Çocuklarda Horlama: Ne Zaman Normal, Ne Zaman Doktora Gitmeli?
Küçük bir çocuğun horladığını duymak sevimli de olabilir, endişe verici de. Çoğu zaman zararsızdır, özellikle nezleyken. Ama çocuklarda düzenli ve yüksek sesli horlama yetişkinlerdeki horlamadan farklıdır ve daha yakından bakmayı hak eder. Farkı nasıl anlayacağını ve sonra ne yapacağını anlattık.
Çocukların horlaması normal mi?
Arada bir hafif horlama çok yaygın. Chicago’daki Lurie Çocuk Hastanesi çocukların yaklaşık %10–20’sinin horladığını ve hafif horlamanın çoğu zaman tedavi gerektirmediğini belirtiyor. Nezle olan, saman nezlesi yüzünden burnu tıkanan ya da boğazı ağrıyan bir çocuk birkaç gece horlayıp sonra bırakabilir. Bu endişelenmek için bir neden değil.
Önemli olan örüntü. Neredeyse her gece olan, yüksek sesli ya da başka işaretlerle birlikte görülen çocuklarda horlama, yetişkinlerin zararsız horlamasıyla aynı şey değil. Çocuklarda bu, uykuda hava yolunun tekrar tekrar daraldığı veya kapandığı obstrüktif uyku apnesinin (OUA) dışarıdan görülen ana işareti olabilir.
Zararsız horlama mı, uyarı işareti mi?
| Genellikle zararsız | Doktora gitmeye değer | |
|---|---|---|
| Sıklık | Ara sıra, nezle veya alerji alevlenmelerinde | Haftalardır neredeyse her gece |
| Ses | Hafif, düzenli | Yüksek; duraklamalar, nefes nefese kalma, horultu veya boğulma sesleri |
| Uyku | Sakin, dinlenmiş uyanır | Huzursuz, sık gece uyanmaları, altını ıslatma |
| Nefes | Hasta değilken burundan | Hasta değilken bile çoğu gece ağız açık |
| Gündüz | Enerjisi, ruh hali ve dikkati normal | Yorgun, huysuz, aşırı hareketli, odaklanmakta zorlanıyor |
Çocuklarda uyku apnesinin işaretleri
Uyku apnesi olan çocuklar çoğu zaman yetişkinler gibi uykulu görünmez. Lurie Çocuk Hastanesi şu uyarı işaretlerini sıralıyor:
Gece
- çoğu zaman ardından bir nefes nefese kalma veya horultu gelen nefes durmaları;
- uykuda nefes nefese kalma veya boğulur gibi olma;
- huzursuz uyku, sürekli dönüp durma;
- kâbuslar veya gece terörü;
- altını ıslatma, özellikle daha önce kuru kalan bir çocukta.
Gündüz
- yorgun uyanmak ya da yaşına göre fazla şekerleme ihtiyacı;
- ağızdan nefes almak;
- aşırı hareketlilik, huysuzluk veya saldırganlık gibi davranış değişiklikleri;
- okulda dikkatini toplamakta zorlanmak.
Gündüz işaretleri başka çocukluk sorunlarına çok benzediği için kötü uyku gözden kaçabilir. Çocuğunun dikkat veya davranış güçlükleri varsa ve horluyorsa, doktordan uykuyu da değerlendirmesini istemeye değer.
Çocuklar neden horlar: bademcik, geniz eti ve dahası
Çocuklarda hava yolu küçüktür; onu daraltmak için çok bir şey gerekmez. Çocukluk çağı uyku apnesinin en sık nedeni, boğazın arkasında ve burnun gerisinde bulunan bağışıklık dokuları olan bademcik ve geniz etinin büyümesidir. Araştırmaları özetleyen 2022 tarihli bir çalışma, çocukluk çağı OUA’nın tanım kriterlerine göre çocukların kabaca %1–4’ünü etkilediğini; ilk zirvenin bademcik ve geniz etinin görece büyük olduğu yaklaşık 2–8 yaş arasında, ikincisinin ise kilo alımıyla bağlantılı olarak ergenlikte görüldüğünü belirtiyor.
Diğer nedenler ve katkıda bulunan etkenler:
- burnu tıkayan alerjiler ve sık soğuk algınlıkları;
- burun kemiği eğriliği, dar damak veya küçük çene;
- fazla kilo veya obezite;
- sigara dumanına maruz kalmak: 24 çalışmayı birleştiren 2018 tarihli bir meta-analiz, pasif içiciliği, özellikle annenin ve gebelikte sigara içmesini, çocuklarda alışkanlık haline gelmiş horlama riskinde artışla ilişkilendirdi.
Çocuklarda horlama çoğu zaman ağızdan nefes almayla birlikte gelir. Bunun neden önemli olduğunu ve nedenlerini çocuklarda ağızdan nefes alma yazımızda bulabilirsin.
Doktorlar ne yapar?
Amerikan Pediatri Akademisi’nin 2012 kılavuzu, birinci basamak doktorlarının tüm çocuk ve ergenleri horlama açısından sorgulamasını istiyor. Horlayan ve uyku apnesinin başka işaretleri olan bir çocuk için gece boyu uyku testi (polisomnografi) ya da bir uyku uzmanına veya kulak burun boğaz (KBB) uzmanına yönlendirme öneriyor. Tam bir uyku testi yapılamadığında gece video kaydı veya oksimetri gibi başka testler yardımcı olabilir; ama daha az güvenilirdir.
Uyku apnesi doğrulanır ve neden büyümüş bademcik ve geniz etiyse, kılavuz bunların alınmasını (adenotonsillektomi) başka bir sağlık sorunu olmayan çoğu çocuk için ilk basamak tedavi olarak gösteriyor. Diğer seçenekler arasında ameliyattan sonra belirtileri süren ya da ameliyat olamayan çocuklar için CPAP, fazla kilolu çocuklarda kilo yönetimi ve hafif vakalarda doktorun reçete ettiği burun spreyleri var. Çocuğuna neyin uygun olduğuna doktor karar verir.
Ebeveyn olarak neler yapabilirsin?
- Bir hafta boyunca izle ve dinle. Çocuğunun kaç gece horladığını, ne kadar yüksek sesle horladığını ve duraklama ya da nefes nefese kalma olup olmadığını not et.
- Kısa bir video çek. Göğsü görünecek şekilde, çocuğunun uyurken ve horlarken bir iki dakikalık kaydı doktoruna çok yardımcı olabilir. Lurie Çocuk Hastanesi de doktor için kayıt almayı öneriyor.
- Belirgin burun sorunlarını tedavi et. Alerji ve tıkanıklığı doktorun veya eczacınla birlikte yönetmeye değer.
- Evi sigara dumanından uzak tut.
- Çocuk doktoruyla konuş: horlama neredeyse her gece oluyorsa ya da yukarıdaki uyarı işaretlerinden biri varsa. Doktor seni KBB veya uyku uzmanına yönlendirebilir.
Lütfen yetişkinler için olan horlama çözümlerini çocuklarda deneme. Ağız bandı, çene bandı ve horlama protezleri çocuklar için tasarlanmadı ve tedavi gerektiren bir sorunu gizleyebilir. Nedenini çocuklarda ağız bandı yazımızda anlattık. Yetişkinlerde horlama ise ayrı bir konu; horlama neden olur ve horlama nasıl geçer yazılarımızda ele alıyoruz.
Sadece bir bant değil.
Geceni anlayan bir ağız bandı.
Zzip çocuklar için değil, yetişkinler için geliştiriliyor: çocuğun horluyorsa ilk doğru adım çocuk doktoru. Kendi horlamasını gece gece anlamak isteyen yetişkinler için ise Zzip, horlamayı nefes ve ağız kapanmasıyla birlikte kaydetmek üzere tasarlanıyor.
| Sıradan ağız bandı | Zzip | |
|---|---|---|
| Ağzını kapalı tutar | ✓ | ✓ |
| Nefesini ölçer | — | ✓ |
| Horlamayı algılar | — | ✓ |
| Horlamaya yanıt verir | — | ✓ |
| Akıllı uyandırma penceresi | — | ✓ |
| Sonuçları sana gösterir | — | ✓ |
- Ağzını konforla kapalı tutarCilt dostu entegre yapışkanı olan, ağız çevresine göre şekillendirilmiş esnek silikon gövde.
- Her nefesini takip ederBurun yakınındaki termistör, her nefes döngüsünü doğrudan nefesinin sıcak ve serin havasından sayar.
- Horlamayı duyar ve yanıt verirMikrofon horlamayı algılar; nazik bir titreşim, seni uyandırmadan pozisyon değiştirmeni teşvik etmek için tasarlanıyor.
- Seni daha doğru anda uyandırırAkıllı alarm, belirlediğin saatten önceki pencerede uygun bir anı arar.
- Bütün gecen tek ekrandaOptik nabız ve SpO₂ sinyalleri, hareket ve sıcaklık Zzip uygulamasında bir araya gelir.
Ağız bandını merak ediyorsan Zzip’i yakından takip etmeni öneririz: senin için gerçekten işe yarayıp yaramadığını gösteren versiyon o.
Zzip geliştirme aşamasında bir prototiptir. Özellikler ve ölçüm performansı test ediliyor. Tıbbi bir cihaz değildir; uyku apnesini veya başka bir rahatsızlığı teşhis etmez ve tedavi etmez.
Sıkça sorulan sorular
Küçük çocuğun horlaması normal mi?
Küçük çocuklarda ara sıra hafif horlama yaygındır, özellikle nezleyken. Neredeyse her gece yüksek sesle horlama ya da duraklamalar, nefes nefese kalma veya huzursuz uykuyla birlikte horlama doktor tarafından değerlendirilmelidir.
Çocuğumun horlaması ne zaman endişe verici?
Çocuğun birkaç haftadır neredeyse her gece horluyorsa, yüksek sesle horluyorsa, uykuda nefesi duruyor veya nefes nefese kalıyorsa, çok huzursuz uyuyorsa, yeniden altını ıslatmaya başladıysa ya da gündüz yorgun, huysuz veya aşırı hareketliyse doktorla konuş.
Büyük bademcik çocuklarda horlamaya neden olur mu?
Evet. Büyümüş bademcik ve geniz eti çocuklarda uyku apnesinin en sık nedenidir. Uyku apnesi doğrulandığında bunların alınması genellikle ilk tedavi seçeneğidir.
Horlama çocuğun davranışlarını etkiler mi?
Uyku apnesine bağlı bölünmüş uyku; aşırı hareketlilik, huysuzluk, saldırganlık veya odaklanma güçlüğü olarak kendini gösterebilir. 5–9 yaş arası uyku apneli çocuklarla yapılan büyük bir 2013 çalışmasında, bademcik ve geniz eti alınan çocuklarda davranış ve yaşam kalitesi, beklemeye alınanlara göre daha fazla düzeldi; düşünme becerilerinde ise fark görülmedi.
Çocuklarda uyku apnesi nasıl teşhis edilir?
Standart test gece boyu uyku testidir (polisomnografi). Doktorun seni uygun testi belirleyecek bir uyku uzmanına veya KBB uzmanına yönlendirebilir.
Kaynaklar
- Marcus CL, Brooks LJ, Draper KA, et al.; American Academy of Pediatrics (2012). Diagnosis and management of childhood obstructive sleep apnea syndrome. Pediatrics 130(3):576–584.
- American Family Physician (2013). AAP Releases Guideline on Diagnosis and Management of Obstructive Sleep Apnea Syndrome in Children. Am Fam Physician 87(12):889–894.
- Lurie Children’s Hospital of Chicago (2022). Snoring in Children & Toddlers: When to Worry.
- Tran-Minh D, Phi-Thi-Quynh A, Nguyen-Dinh P, Duong-Quy S (2022). Efficacy of obstructive sleep apnea treatment by antileukotriene receptor and surgery therapy in children with adenotonsillar hypertrophy. Frontiers in Neurology.
- Sun K, Zhang Y, Tian Y, Jiang X (2018). Environmental tobacco smoke exposure and risk of habitual snoring in children: a meta-analysis. Journal of Epidemiology & Community Health 72(11):1064–1070.
- Marcus CL, et al.; Childhood Adenotonsillectomy Trial (2013). A randomized trial of adenotonsillectomy for childhood sleep apnea. New England Journal of Medicine 368(25):2366–2376.
Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tavsiye değildir. Uyku veya solunumla ilgili belirtilerin varsa yetkin bir sağlık profesyoneline danış.